PDA

Orijinalini görmek için tıklayınız : Trablusgarp Savaşı ve İlkler



goktug
05.Kasım.2011, 12:30
http://www.sosyaldersleri.com/sosyal_bilgiler/resim/inkinktrab47d.jpg

İlk Savaş Uçağı Trablusgarp`ta yakalandı

Wright Kardeşler`in 17 Aralık 1903`te ilk motorlu uçuşu başarmalarının ardından 8 yıl sonra, savaşta ilk uçak kullanımı Trablusgarp`taki Türk - İtalyan harbi sırasında gerçekleşti. Trablusgarp`ta havacılık tarihi açısından daha pek çok ilk yaşanacaktı.

Kuzey Afrika topraklarında yeni sömürge alanları elde etmek isteyen İtalya, çeşitli bahanelerle savaş ilan ederek Eylül 1911`de Trablusgarp ve civarına asker çıkardı. Çoğunu gönüllü sivil pilotların oluşturduğu bir hava gücü İtalyan ordusuna destek vermek için Afrika`ya geldi.
Bu hava gücü; 11 havacı subay, 30 asker, 9 uçak, 2 sabit balon ve 7 güdümlü balondan oluşuyordu. İtalyan pilotlar siyaset ve ticaret camiası gibi farklı geçmişlere sahipti. Kullandıkları hava vasıtaları da Fransız, Avusturya - Alman, Almanya ve İtalya menşeli olmak üzere çeşitliydi. 22 Ekim 1911`de Nieuport uçağı ile test uçuşu için havalanan Yüzbaşı Moizo biraz atılgan davranarak uçuşunu uzattı ve Türk birliklerinin üzerinde uçtu; havacılık tarihinde harp zamanında ilk keşif uçuşunu gerçekleştirmiş oldu.

Ertesi gün, Yüzbaşı Piazza aldığı emir üzerine Bleriot uçağı ile Aziziye`deki Türk birlikleri üzerinde yaptığı uçuşta ilk resmi havadan keşif görevini gerçekleştirdi.

Bleriot Uçağı
http://www.turkishny.com/images/stories6/breaking/072509_b5.jpg
http://www.piceye.com/image-8D5E_49E8A60B.gif

Not: Yüzbaşı Moizo esir düştükten sonra Trablus sıcağında sadece sabahları uçabildiklerini anlattı


Bundan sonra İtalyan havacıların Türk ve Arap birlikleri üzerinde uçuşları devam etti. 28 Ekim`de Yüzbaşı Piazza havadan donanma topçu ateşini düzenleyerek ilk müşterek deniz - hava harekatının gerçekleşmesini sağladı. Kasım 1911`de Teğmen Gavotti, Türk mevzilerine ilk bombalı saldırıyı düzenledi. Artık uçaklar keşif görevlerinin yanında bombardıman taaruzları da yapıyordu. Bombalar küresel biçimde, greyfurt büyüklüğünde, iki kilogram ağırlığında el bombalarıydı. Bir eliyle uçağın kumandalarını kullanan pilot, diğer elinde tuttuğu bombanın emniyet pimini dişleriyle söküyor ve bombayı aşağıya bırakıyordu. Uçakların motorlarının güçsüz olması ve sıcak iklim koşulları nedeniyle uçaklar genellikle alçaktan uçuyorlardı. 600 metrenin altında uçuş yaptıklarında Türk birliklerinin tüfek atışından isabet alıyorlardı.

Havadan bildiri attılar.

25 Ekim`de Yüzbaşı Moizo, Zuvara bölgesinde kanadına kurşun isabetleri aldı. 15 Aralık`ta Türk birlikleri sahra topunu ilk kez bir uçak savar silahı olarak Yüzbaşı Roberti`ye karşı kullandı. 31 Ocak 1912`de Yüzbaşı Carlo Montu yerden açılan savunma ateşiyle yaralanan ilk havacı oldu.
24 Ağustos`ta, Teğmen Manzini bir keşif uçuşunda motorunun arıza yapması sonucunda denize düşerek hayatını kaybetti ve havacılık tarihine, savaşta ölen ilk pilot olarak geçti.
Havadan psikolojik harp uygulaması da ilk kez Trablusgarp`ta gerçekleşti.
İtalyanlar Arapları sindirmek ve Türklere karşı kışkırtmak amacıyla havadan bildiriler attılar. Şubat ayında Yüzbaşı Piazza havadan Türk ve Arap birliklerinin fotoğraflarını çekerek ilk hava foto - keşif görevini gerçekleştirdi.

Havadan çekilen fotoğraflar haritaların iyileştirilmesi için de kullanıldı. Haziran 1912`de ise Yüzbaşı Morengo Türk birlikleri üzerine ilk gece taaruzunu yaptı.
Temmuz 1912`de İtalyan hava gemileri (zeplinler) gece taarruzunda yangın bombaları attılar. Kızılay işareti taşıyan hastane çadırlarına havadan atılan bombaların isabet ettiği şeklinde İtalyan hükümetinin protesto edilmesi de, uluslararası hukukun ilk defa havadan ihlaline örnek teşkil etmektedir.
Trablusgarp`taki savaşı havacılık tarihi açısından en sıra dışı yere koyan olay ise 10 Eylül 1912 günü gerçekleşti. Yüzbaşı Moizo`nun Nieuport IV uçağı, keşif uçuşu sırasında arızalanarak mecburi iniş yaptı. Moizo`yu yakalayan araplar, Aziziye`deki Fethi (Okyar) Bey`in karargàhına getirdiler. Böylece havacılık tarihinde ilk esir düşen pilot Moizo, Savaşta ilk uçak kaybeden ülke de İtalya oldu.

Nieuport IV
http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/images/nieuport_4_01_500.jpg
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/Nieuport_IV-G_Malmen_08.03.68_edited-2.jpg/300px-Nieuport_IV-G_Malmen_08.03.68_edited-2.jpg

Havacılık tarihinde ilk esir düşen pilot Riccardo Moizo
http://www.generals.dk/content/portraits/Moizo_Riccardo.jpg


Fethi Bey Moizo`ya gayet iyi davrandı, hatta kız kardeşine sağlığı hakkında telgraf çekmesine izin verdi.
Osmanlı Devleti de savaşın başlarında Trablusgarp`a uçak gönderebilmek için bazı girişimlerde bulundu. Bunlardan birinde; Fransa`da uçuş eğitimini tamamlayan Fesa (Evrensev) Bey komutasında iki Fransız pilotu kendi uçaklarıyla Güney Cezayir`e, oradan deve sırtında veya uçarak Trablusgarp`ta Türk birliklerine katılacaklardı. Pilotlar 5 biner, makinistler 2 bin Frank aylık istemişler ve bu da kabul edilmişti. Ancak, Fesa Bey Türkiye`ye çağrıldı. Mayısta uçaklar Güney Cezayir`deki Biskra`ya gönderildilerse de Fransız pilotlar oradan ileriye gitmek istemediler. Girişim böylece sonuçsuz kaldı.

Dipnotlar:

Bombaların Akıbeti Meçhul

Yüzbaşı Moizo, Osmanlı karargàhında "Geçtiğim yerlerde çok asker gördüm, indiğim zaman daha az olduklarını fark ettim, yüksek irtifadan çöl fundaları asker görüntüsü veriyor" dedi. Ayrıca uçuşların çok yorucu geçtiğini, bölgenin çok sıcak olması nedeniyle uçuşların gün ortasında yapılamadığını, genelde sabah 9:00`da uçuşların bitirildiğini söyledi. Moizo bombardıman görevlerinde ise, bombayı attıktan sonra, bombanın hedefe isabetini gözlemleyemediğini ifade etmişti.


--
Yüzbaşı Moizo`nun Türk tarafına esir düşmesi İngiliz basınında, uçak vurulmuş ve pilotu Trablusgarp sokaklarında süründürülmüş gibi hayali bir resimle sunulmuştu. Yüzbaşı Moizo`nun sorgusunun tamamlanmasının ardından Türk subaylarının Yüzbaşı Moizo ve uçağıyla birlikte çekilen fotoğrafı Fransız L`ıllustration dergisine gönderildi. Fotoğraf bu derginin 5 Ekim 1912 tarihli sayısında yayımlandı.


Atlas Tarih Dergisinin Ekim - Kasım sayısından elimle yazılmıştır.